Uitsluiten aansprakelijkheid via bord

27 mei 2021

De meesten kennen ze wel: de bordjes met de tekst ”Iedere aansprakelijkheid uitgesloten”. Of teksten met soortgelijke strekking. In juridisch jargon heet dit: een ‘exoneratieclausule’. Exoneraties maken meestal ook deel uit van algemene leveringsvoorwaarden van bedrijven om hun risico op (gevolg)schade uit te sluiten. In dit blog bespreek ik de nieuwste rechtspraak over dit onderwerp en sluit af met een praktisch advies.

Ondernemers die denken dat ze na plaatsing van zo’n bord geen enkel risico lopen, komen bedrogen uit. In 2011 maakte de kantonrechter[1] korte metten met de bekende bordjes in garderobes, de ‘klassieke exoneratie’. De garderobe-overeenkomst wordt beschouwd als een ‘overeenkomst tot bewaarneming’. Door een jas niet terug te geven, is de onderneming deze overeenkomst niet nagekomen en -dus- schadeplichtig. Vaak zijn de financiële belangen veel groter en staan er vele duizenden euro’s op het spel. Of, nog erger, zijn er mensenlevens in het geding. Extra raadzaam om bezoekers van jouw terrein of pand volledig en zorgvuldig te wijzen op risico’s die zij daar kunnen lopen.

Exoneraties- algemeen

Wie goed om zich heen kijkt, ziet dit soort bordjes met exoneraties overal hangen, bij bedrijven, bij de ingang van bedrijfsterreinen, bij liften, bij evenemententerreinen en andere locaties die risicovol (kunnen) zijn. Afgelopen weekend zag ik er nog één toen ik met mijn kinderen een klimbos bezocht. De risico’s waren daar aanzienlijk, maar ik heb nergens voor hoeven tekenen. Dat is relevant. Daar sluit ik dit blog mee af.

Terreinborden met Warning

Complexer ligt het bij terreinborden met een zgn. “Warning”, bijvoorbeeld bij de ingang van terreinen waar specifiek gevaar dreigt en de bezoekers worden gewaarschuwd voor de risico’s, met uitsluiting van iedere aansprakelijkheid door de eigenaar van het terrein. Ook dit betreft een algemene voorwaarde in de vorm van een exoneratieclausule.

In 2014 oordeelde de Kantonrechter[2] nog dat een exoneratie op een terreinbord wel leidde tot uitsluiting van aansprakelijkheid van de onderneming. De tekst op dat bord luidde -voor zover relevant- als volgt: 

“[…] Men bevindt zich op bovengenoemde plaatsen met eventuele vervoermiddelen en/of goederen volledig op eigen risico. Voor schade en/of letsel, toegebracht aan personen, vervoermiddelen en goederen, hoe dan ook ontstaan, zijn H.T. Holland Terminals B.V. en Repaircon B.V. en voor deze vennootschap werkende personen niet aansprakelijk”.

Bijkomende omstandigheden

Eerder overwoog de Hoge Raad[3] al dat ‘bijkomende omstandigheden’ nodig zijn om tot een geldige uitsluiting van aansprakelijkheid te komen. De enkele waarschuwing op een bord is daarvoor onvoldoende. De bewijslast voor de ondernemer in dit verband is zwaar. Hij zal moeten bewijzen dat “het duidelijk moet zijn dat een waarschuwing op een bord zal leiden tot bepaald handelen of nalaten van bezoekers, waardoor gevaar wordt vermeden”. Het is niet eenvoudig om dit aan te tonen.

‘Warning’ in bezoekersfolder en controlevragen

De meest recente jurisprudentie hierover dateert van februari jl.[4] In die zaak was ook sprake van een terreinbord op een haventerrein met een Engelstalige ‘Warning’ met de volgende strekking: “Iedere aansprakelijkheid is uitgesloten, tenzij sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid”. Na betreding van dit terrein door een schipper ontstond aanzienlijke schade aan zijn schip. De terreineigenaar weigerde vergoeding met een beroep op de exoneratieclausule op het terreinbord.

Het bijzondere in die zaak was dat deze exoneratie ook in de bezoekersfolder van het bedrijf was opgenomen en er controlevragen zijn doorlopen. De bezoeker werd dus op verschillende manieren gewaarschuwd voor de risico’s op het betreffende terrein.

Deze exoneratie werd echter niet rechtsgeldig beschouwd, omdat:

  1. De bezoeker niet-juridisch geschoold was. Opmerkelijk: het gebruik van Engelstalige juridische begrippen kan leiden tot extra misverstanden, aldus de rechter. Ook kon de bezoeker geen juridisch advies meer inwinnen op dat moment;
  2. De exoneratie was niet specifiek onder de aandacht gebracht. Zelfs het feit dat het terreinrisico op het bord werd verduidelijkt met voorbeelden, was in dit geval onvoldoende;
  3. De clausule was geschikt om op te roepen tot waakzaamheid, maar niet voor het uitsluiten van aansprakelijkheid als gevolg van onzorgvuldig handelen (in dit geval van de kraanmachinist).

Zelfs als de borden al goed leesbaar waren opgesteld, de folder is ontvangen én de vragen zijn doorlopen, dan nog mocht de terreineigenaar er niet op vertrouwen dat de bezoeker -dus- instemt met deze teksten. De bezoeker van het terrein hoefde de schade van ruim € 77.000,- niet te betalen.

Advies

Terreineigenaren die risico’s willen uitsluiten, doen er verstandig aan om derden (bezoekers) te laten tekenen voor een overduidelijk genoteerde exoneratie, voordat zij het terrein betreden. Daarbij moet volstrekt duidelijk zijn welke specifieke risico’s bezoekers eventueel kunnen lopen en welke gevaarscheppende werkzaamheden worden uitgevoerd.

Kortom, laat een bezoeker uitdrukkelijk instemmen met een ‘Warning’ op een bord bij de ingang van uw terrein, als de bezoeker specifieke risico’s loopt. Doet u dat niet, dan bestaat de kans dat deze voorwaarde wordt vernietigd en u hierop dus geen beroep kunt doen. Uiteraard blijft een bezoeker altijd verantwoordelijk voor eigen (bewust) risicovol gedrag en volstaat voor die gedragingen wel een waarschuwing. Beschrijf echter gedetailleerd de risico’s en de gevolgen van bepaald gedrag als ’tekenen’ niet mogelijk is.

Advies nodig over exoneratieclausules, al dan niet op terreinborden? Of over algemene voorwaarden in het algemeen? Neem gerust contact op.

[1] Ktr. Utrecht, 16 maart 2011, ECLI:NL:RBUTR:2011:BQ0382

[2] Ktr. Rotterdam, 28 maart 2014, ECLI:NL:RBROT:2014:4555

[3] HR 28 mei 2004, NJ 2005/105, ECLI:NL:HR:2004:AO4224

[4] Rechtbank Rotterdam, 24 februari 2021, nr. C/10/580842/HA ZA 19-776

Deel dit bericht

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.